Uđđâ sämi-iäláttâsâi čielgâdem lii álgám
DIEĐÁHUS | TIÄĐÁTTÂS | TEÂĐTÕS | TIEDOTE
Čielgâdem mittomeerrin lii pyevtittiđ ääigitásásâš ubâlâškove sämi-iäláttâsâi tááláá tiileest, ovdánmist já puátteevuotân vaigutteijee nubástustahhein. Uđđâ čielgâdem álgá Sämitige algust já tom ruttâd eennâm- já meccituáluministeriö.
“Čielgâdem lii tehálâš Sämitiigán, ko sämmilij ärbivuáváliih iäláttâsah hämmejeh sämikielâiguin sämikulttuur keđgijyelgi. Majemuš čielgâdâs sämi-iäláttâsâi tiileest lii tohhum 10 ihheed tassaaš ja toimâmpiirâs lii taan kooskâst nubástum uáli ennuv. Sämi-iäláttâsâi siäilum- já ovdedemmáhđulâšvuođâi turvim várás tarbâšuvvoo-uv sämmilij ärbivuáválii tiäđu paaldâst ääigitásásâš tiätu iäláttâsâi tiileest sämmilij päikkikuávlust”, iätá Sämitige saavâjođetteijee Pirita Näkkäläjärvi.
Čielgâdâsâst árvuštâllojeh meiddei toimâmpirrâs nubástusâi vaiguttâsah, tobdojeh iäláttâsâi eellimvuáimálâšvuođâ nanosmittee ovdedemtáárbuh já máhđulâšvuođah sehe ráhtojeh iävtuttâsah sämi-iäláttâsâi ovdedem várás. Čielgâdâs kuáská sämmilij päikkikuávlun.
Čielgâdâsâst tárkkojeh sämi-iäláttâsah vijđáht. Mield láá ärbivuáváliih sämi-iäláttâsah, tegu puásuituálu, kyelipivdo, meccipivdo, luándupyevtittâsâi čuággim já tyeji. Lasseen tobdojeh uđđâ teikâ maaŋgâhámásiih iäláttâsah, moh ovtâstiteh ärbivuovijd já innovaatioid.
Sämi-iäláttâsâi tiileest láá tohhum čielgâdâsah meiddei iivij 2007 já 2017. Tääl álgám čielgâdâs máhđulist meiddei iäláttâsâi ovdánem tarkkuustâllâm suullân 20 ive ääigist.
“Čielgâdâsah láá tohhum sierâ vuovijguin, mutâ kuulmâ äigimudo viärdádâllâm fáálá kuittâg máhđulâšvuođâ tarkkuđ, maht iäláttâsah, toi hárjuttem hináh já toimâmpiirâs láá nubástum majemui kyehti ihelove ääigi”, muštâl čielgâdem jođetteijee Luánduriggodâhkuávdáá (Luke) tutkâmprofessor Seija Tuulentie.
Kuhheeb äigikooskâ tarkkuustâllâm pyevtit tiäđu eromâšávt šoŋŋâdâhnubástus, eennâmkevttim nubástusâi, ekonomâlii toimâmpirrâs já eres siärvádâhlij nubástusâi vaiguttâsâin sämi-iäláttâssáid.
Sämisiärvus feeriimeh tuáivojeh čielgâdempargo uássin
Čielgâdâs olášuttoo ávhástâlmáin oovdeb tutkâmušâid, kirjálâšvuođâ já lovottuvâid. Pargo ääigi tahhojeh meiddei sahhiittâlmeh já uárnejuvvojeh pargopáájáh. Toiguin čuákkejuvvoo tiätu, mii ij kavnuu lovottuvâin tâi tutkâmušâin sehe uážžojeh sämisiärvus uáinuh tááláá tiileest já puátteevuođâst.
“Amnâstuv čuággim lii jo algâttum já sahhiittâlmeh tahhojeh loppâive ääigi. Pargopáájáh uárnejuvvojeh puáttee ive ääigi”, Tuulentie muštâl.
Čielgâdâs puátuseh čuákkejuvvojeh raportin, mii siskeeld tááláá tile valdâlem, juurdâpuátusijd sehe iävtuttâsâid sämi-iäláttâsâi ovdedem várás. Mittomeerrin lii pyevtittiđ tiäđu, mii tuárju sehe sämisiärvus já miärádâstoohâm nubástuvvee toimâmpirrâsist.
Luánduriggodâhkuávdáš (Luke) västid Saamelainen elinkeinoselvitys (“Sämmilâš iäláttâsčielgâdâs”) -haavâ koordinistmist. Tot lii ohtâsâšhaahâ Laapi ollâopâttuvváin já Säämi máttááttâskuávdáin já tahhoo aldaaš ohtsâšpargoost Sämitiggijn. Puátuseh kiergâneh ive 2027 loopâst.
Lasetiäđuh
Tutkâmprofessor Seija Tuulentie, seija.tuulentie@luke.fi, puh. +358503914438
Tutkâmprofessor Juha Hiedanpää, juha.hiedanpaa@luke.fi, puh. +358295327801
Sämitige saavâjođetteijee Pirita Näkkäläjärvi, pirita.nakkalajarvi@samediggi.fi, puh. +358447533766