Ođđ sääʹmjieʹllemvuõʹjji čiõlǥtõs lij vuõǯǯum tuâj vuâlla
DIEĐÁHUS | TIÄĐÁTTÂS | TEÂĐTÕS | TIEDOTE
Čiõlǥtõõzz täävtõssân lij puuʹtʼted ääiʹjtäässʼsaž obbkoov sääʹmjieʹllemvuõʹjji ânnʼjõž vueʹjjest, ooudâsviikkmõõžžâst da pueʹttiäigga vaaikteei muuttâstuâjain. Ođđ čiõlǥtõs jåttai Sääʹmteeʹǧǧ alttõõzzâst da tõn teäggat mädd- da meäʹcctäällministeria.
“Čiõlǥtõs lij vääžnai Sääʹmtegga, ǥu säʹmmlai äʹrbbvuõđlaž jieʹllemvueʹjj räjja sääʹmǩiõlivuiʹm sääʹmkulttuur ǩeäʹdǧǧjueʹlj. Mââimõs čiõlǥtõs sääʹmjieʹllemvuõʹjji sââʹjest lij tuejjuum 10 eeʹǩǩed mââibeäʹlnn da tåimmampirrõs lij tän kõõskâst mõttjam tuõđi jiânnai. Sääʹmjieʹllemvuõʹjji seillam- da ooudâsviikkâmvueiʹtlvažvuõđi tuõrvvmõššân taarbšet säʹmmlai äʹrbbvuõđlaž teâđ paaldâst ääiʹjtässʼsaž teâđaid jieʹllemvuõʹjji sââʹjest sääʹm dommvuuʹdest”, särnn Sääʹmteeʹǧǧ saaǥǥjååʹđteeʹjj Pirita Näkkäläjärvi.
Čiõlǥtõõzzâst ärvvtõõlât še tåimmampirrõõzz muttsi vaaiktõõzzid, toobdstet jieʹllemvuõʹjji jieʹllemviõkksažvuõđ raaveei ooudâsviikkâmtaarbid da vueiʹtlvažvuõđid di raajât eʹtǩǩõõzzid sääʹmjieʹllemvuõʹjji ooudâsviikkmõššân. Čiõlǥtõs kuâskk sääʹm dommvuuʹd.
Čiõlǥtõõzzâst taʹrǩstõõlât sääʹmjieʹllemvuõʹjjid samai veiddsânji. Mieʹldd liâ äʹrbbvuõđlaž sääʹmjieʹllemvueʹjj, mâta puäʒʒhåidd, kueʹllšeellmõš, mieʹcstummuš, luâttouddsi noorrmõš da ǩiõtt-tuâjj. Lââʹssen toobdstet ođđ leʹbe määŋghämmsaž jieʹllemvuõʹjjid, kook õhttee äʹrbbvuõđid da innovaatioid.
Sääʹmjieʹllemvuõʹjji sââʹjest liâ tuejjuum čiõǥltõõzz še iiʹjjin 2007 da 2017. Ååʹn älggam čiõlǥtõs vueiʹtlvâstt še jieʹllemvuõʹjji ouddnummuž nuʹt 20 eeʹjj ääiʹjest.
”Čiõlǥtõõzz liâ tuejjuum jeeʹres naaʹlin, leša kooum ääiʹjpoodd verddõõllmõš taʹrjjad kuuitâǥ vueiʹtlvažvuõđ taʹrǩstõõllâd, mäʹhtt jieʹllemvueʹjj, tõi vueʹǩǩâttmõõžž õõudldõõzz da tåimmampirrõs liâ mõttjam mââimõõzz kueiʹt eeʹǩǩlååʹj poodd”, särnn čiõǥltõõzz jååʹđteeʹjj Luâttreeʹǧǧesvuõttkõõskõõzz (Luke) tuʹtǩǩeemprofessor Seija Tuulentie.
Kuuʹǩǩab äiʹǧǧkõõsk taʹrǩstõõllmõš puuʹtat teâđ ouddâl puki äimmõsmuttâz, mäddâânnmõõžž muttsi, tällõõzzlaž tåimmampirrõõzz da jeeʹres õhttsažkååddlaž muttsi vaaiktõõzzin sääʹmjieʹllemvuõʹjjid.
Sääʹmõutstõõzz toobdlmid tuäivat pieʹǩǩen čiõlǥtõstuâj
Čiõlǥtõs viiǥǥât čõõđ äuʹǩǩeeʹl ääiʹjbuž tuʹtǩǩummšid, ǩeerjlažvuõđ da statistiikkid. Tuâj äiʹǧǧen mainstââʹttet oummuid da jäʹrjstet tuâjjpaaʹjid. Täi veäkka noorât teâđaid, kååʹtt ij kaunnu statistiikkin leʹbe tuʹtǩǩummšin di vuäǯǯat sääʹmõutstõõzz vuäinlmid ânnʼjõžvueʹjjest da pueʹttiääiʹjest.
”Aunstõõzz noorrmõš lij juʹn alttuum da oummuid mainstââʹttet loppeeʹjjest. Tuâjjpääʹj jäʹrjstet puõʹtti eeʹjj poodd”, Tuulentie särnn.
Čiõlǥtõõzz puäđõõzz noorât raporttân, kååʹtt âânn seʹst ânnʼjõžvueʹjj aʹrvvõõzz, juurdpuättmõõžžid di eʹtǩǩõõzzid sääʹmjieʹllemvuõʹjji ooudâsviikkmõššân. Täävtõssân lij puuʹtʼted teâđ, kååʹtt tuäʹrjj nuʹt sääʹmõutstõõzz ǥu tuʹmmstõktuâj mõttjeei tåimmampirrõõzzâst.
Luâttreeʹǧǧesvuõttkõõskõs (Luke) vaʹsttad Sääʹmm jieʹllemvueʹǩǩčiõlǥtõs -haʹŋǩǩõõzz koordinaatiost. Tõt lij õhttsažhaʹŋǩǩõs Lappi universiteeʹtt da Sääʹmvuuʹd škooultõskõõskõõzzin da tuejjeet aktiivlaž õhttsažtuâjast Sääʹmtiiʹǧǧin. Puäđõõzz valmštâʹvve eeʹjj 2027 looppâst.
Lââʹssteâđaid vuäǯǯak
Tuʹtǩǩeemprofessor Seija Tuulentie, seija.tuulentie@luke.fi, teʹl. +358503914438
Tuʹtǩǩeemprofessor Juha Hiedanpää, juha.hiedanpaa@luke.fi, teʹl. +358295327801
Sääʹmteeʹǧǧ saaǥǥjååʹđteeʹjj Pirita Näkkäläjärvi,pirita.nakkalajarvi@samediggi.fi, teʹl. +358447533766